— No proszę, Lenoczka, w końcu postanowiłaś wziąć się do roboty, a nie tylko kręcić się po biurach? — głos Tamary Igorewny, teściowej, zabrzmiał w słuchawce zaraz po pierwszym powitaniu, jak uderzenie w ucho.
Lena na moment zamarła, próbując zebrać myśli. Nawet przez telefon czuła jej presję.
— Jakiej konkretnie pracy, Tamaro Igorewno? — zapytała ostrożnie.
— A jakiej, jakiej! Czas już urodzić dziedzica dla Pawlika! — rzuciła ostro kobieta. — Minęły cztery lata, a z ciebie pożytek jak z kozy mleko! Rozumiesz w ogóle, że mój syn traci czas z kobietą, która tylko papierkami się zajmuje? Twoja matka była sprzątaczką, a więcej pożytku przynosiła!
Palce Leny pobielały na telefonie. Każda rozmowa z teściową była jak cios w brzuch. Jej słowa — jak igły, które trafiały w najbardziej bolesne miejsca.
— My… my się staramy — wyszeptała Lena, powtarzając zdanie, które znała już na pamięć, choć dawno straciło sens.
— Starają się! — prychnęła jadowicie Tamara Igorewna. — Gadać to nie to samo co działać! Powinnaś się przebadać, może coś z tobą nie tak! Bo tak to zostaniesz bezdzietna, a mój Pawlik… to przecież przystojny facet, kierownik! Takiemu zawsze się znajdzie jakaś — młodsza, bardziej uległa!
Lena bez słowa się rozłączyła. Łzy paliły oczy. Obok, na kanapie, siedział Paweł — ten „przystojny mężczyzna”, jej mąż — i nie odrywając wzroku od telefonu, przewijał coś na ekranie. Wszystko słyszał. Ale jak zawsze — udawał, że go to nie dotyczy.
— Ona… znowu… — wyszeptała Lena, patrząc na męża z gasnącą nadzieją.
Paweł z niechęcią oderwał wzrok od smartfona:
— Lena, znowu przesadzasz. Mama po prostu się martwi o wnuki. Taki ma charakter, przecież wiesz. Trzeba to znieść, co ja mam jej powiedzieć?
„Znieś to”. To słowo bolało. Jak można znosić coś, co codziennie cię upokarza? Kiedy twoje największe marzenie — zostać matką — zamienia się w zarzut, w winę, w brak?
Lena ciężką pracą, łzami i determinacją wydostała się z biedy. Wszystko osiągnęła sama. Studia, kariera, szacunek w pracy — to były jej zwycięstwa.
A Paweł? Był synem zamożnej matki, kapitanem policji, człowiekiem, któremu wszystko przychodziło łatwo. Włącznie z nią.
— No co znowu? — mówił, kiedy Lena po raz kolejny płakała po rozmowie z jego matką. — Mama jest po prostu… specyficzna. Trzeba się przyzwyczaić.
Dla Tamary Igorewny najważniejszy zarzut był jeden: brak dzieci.
— Przecież nie jesteś już panienką, Lenoczka — syczała przy każdej okazji. — Czas na dziedzica. Czy może zdrowie nie pozwala? Uważaj, bo ktoś ci męża sprzątnie!
Lena przeszła wszystkie możliwe badania. Diagnoza była jedna: wszystko w porządku. Była gotowa zostać matką. Ale przekonać Pawła, by poszedł do lekarza — niemal niemożliwe.
— Co, niby nie jestem facetem? Ze mną wszystko w porządku! — odpierał, zasłaniając się brakiem czasu lub dumą.
W końcu oddał próbki. Ale Lena wyników nigdy nie zobaczyła.
— Zgubili, wyobrażasz sobie? — wzruszył ramionami. — Trzeba będzie powtórzyć. Coś pomylili.
Potem były kolejne wymówki, nowe terminy, nowe obietnice. A Lena milcząco łykała upokorzenia.
Jej mama, Antonina Siergiejewna, już dawno nie ufała zięciowi. Za dużo w nim było nieszczerości. Zbyt często unikał spojrzenia.
Antonina miała koleżankę — Galinę, salową w klinice, do której chodził Paweł. Po jednej szczególnie trudnej rozmowie z Leną, Galina zdobyła się na odwagę. Przez znajomą pielęgniarkę poznała prawdę. Niebezpieczną prawdę.
— Tonia, uważaj — szeptała, rozglądając się. — To, co ci powiem… to może być kłopot. Jak wyjdzie na jaw, będzie gorąco. Mówię tylko dlatego, że kiedyś mi pomogłaś. Słuchaj uważnie… Jego wyniki — tragiczne. Prawie zero. Szanse praktycznie żadne.
Antonina Siergiejewna poczuła, jakby dostała w twarz. Widziała przed oczami twarz córki, jej ciche łzy, nieustanne wyrzuty teściowej. Chciała bronić Leny, ale bała się rozwalić jej małżeństwo. Postanowiła poczekać. Może Paweł sam się opamięta?
Dziś był jubileusz — trzydzieste urodziny. Lena założyła nową suknię w kolorze nocnego nieba. Chciała, by ten dzień był jasnym punktem w szarej codzienności.
— Mamo, jak wyglądam? — zapytała z nadzieją, kręcąc się przed lustrem.
— Cudownie, córeczko! — uśmiechnęła się Antonina Siergiejewna, choć w oczach czaił się niepokój. — Nie słuchaj nikogo, to twój dzień.
— Paweł mówi, że dekolt za głęboki…
— Niech się cieszy, że ma taką piękną żonę!
Restauracja była udekorowana z miłością. Lena sama dobierała każdy szczegół. Kwiaty, menu, muzyka — wszystko miało być idealne. Przyszli przyjaciele, znajomi, współpracownicy Pawła. Wszyscy uśmiechnięci, serdeczni. Nawet jej najlepsza przyjaciółka Ola mocno ją przytuliła:
— Dziś jesteś królową! I restauracja, i ty — wszystko perfekcyjne!
Paweł próbował grać gospodarza. Przedstawiał gościom swoich kolegów z pracy. Koledzy Leny również wręczyli bukiet i miłe słowa.
Antonina Siergiejewna, siedząc przy stole, odetchnęła. Córka się uśmiechała. Po raz pierwszy od dawna wyglądało na to, że wszystko będzie dobrze.
Tamara Igorewna, ku zaskoczeniu, nie przyszła. Przez telefon powiedziała, że „źle się czuje”.
Lena poczuła ulgę, ale i dziwny smutek. Chciała, by relacje z rodziną męża się jakoś ułożyły. Choćby dla niego.
Gdy już padły pierwsze toasty, gdy Lena poczuła się naprawdę szczęśliwa — że ten dzień jest tylko dla niej — nagle drzwi restauracji rozwarły się. I w progu, jak burzowa chmura, stanęła Tamara Igorewna.
Ubrana na czarno, z zaciśniętymi ustami, wyglądała raczej jak postać z tragedii niż gość. Jej spojrzenie omiatało salę jak piorun.
— Mamo? Przecież mówiłaś, że nie przyjdziesz… — zdziwił się Paweł.
— Zmieniłam zdanie! — ucięła i weszła do środka. Nie złożyła życzeń solenizantce, nawet nie skinęła głową. Zażądała:
— Ściszcie tę muzykę! Mam coś do powiedzenia solenizantce!
Kelner zamarł z tacą. Goście spojrzeli po sobie. Lena zbladła. Antonina Siergiejewna zesztywniała, przeczuwała kłopoty.
— Nasza droga Lenoczka! — zaczęła Tamara Igorewna, przeciągając imię, jakby chciała je połamać. — Jakie to szczęście, że wyszłaś za mojego Pawlika! Prawdziwego mężczyznę! Oparcie, obrońcę! Nie każdej dane takie szczęście…
Zrobiła pauzę, patrząc po sali, szczególnie skupiając się na kolegach syna — jakby mówiła: „Widzicie, jakiego mam syna!” Potem dodała z przesadną słodyczą:
— Zwłaszcza że jesteś córką zwykłej sprzątaczki. A mimo to udało ci się wejść do naszej porządnej rodziny. Nam też nie było łatwo… Ale przyjęliśmy cię. Bo wychowanie ważniejsze niż pochodzenie!
Sala zamilkła. Przyjaciółki Leny już nie ukrywały oburzenia. Koledzy Pawła przestępowali z nogi na nogę. Niektórzy odwracali wzrok. A Tamara Igorewna rozkręcała się.
— Choć oczywiście szkoda, że wciąż nie ma wnuków… Cztery lata to niemało. Widocznie nie każda kobieta jest stworzona do macierzyństwa. Zwłaszcza jeśli kariera ważniejsza niż rodzina i nie dba się o zdrowie…
Lena pobladła. Wargi jej drżały. W oczach stanęły łzy. Spojrzała na męża. Ale ten tylko krzywo się uśmiechnął i wbił wzrok w ścianę. Znów ją zawiódł. Znów milczał.
Wtedy wstała Antonina Siergiejewna. Mała, spokojna kobieta, która całe życie była delikatna. Dziś — nie był to ten dzień.
— Jedna minuta, Tamaro Igorewno! Pozwoli pani, że i ja powiem kilka słów.
Jej głos był mocny, pełen godności.
